Tradycja utkana z pokoleń – nowe stroje dla Łukowianek z okazji ich 40-lecia
Gmina Chęciny, za pośrednictwem Centrum Kultury i Sportu w Chęcinach, pozyskała dofinansowanie z programu EtnoPolska. Edycja 2026, realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury. Środki zostaną przeznaczone na realizację projektu pn. „Tradycja utkana z pokoleń: nowe stroje na 40-lecie Łukowianek" - profesjonalną rekonstrukcję historycznych strojów ludowych dla Zespołu Śpiewaczego „Łukowianki"
Zespół „Łukowianki" w tym roku świętuje swoje 40-lecie. Wywodzi się z Koła Gospodyń Wiejskich działającego w Łukowej nieprzerwanie od 1954 roku. Zespół przez cztery dekady zdobywał nagrody na ogólnopolskich i regionalnych przeglądach pieśni ludowych, reprezentował lokalne dziedzictwo w Danii, na Litwie i trzykrotnie na Ukrainie, a od kilku lat aktywnie wspiera dziecięcy zespół Mała Akademia Folkloru. Dotychczasowe stroje zespołu pochodziły z 1993 roku - przez ponad trzy dekady były wielokrotnie przerabiane i przestały spełniać swoją rolę. Jubileusz 40-lecia stał się doskonałą okazją, by przywrócić Łukowiankom godną oprawę wizualną, tym razem wierną historycznym wzorcom regionu.
Projekt nie jest zwykłym zakupem strojów scenicznych – to przede wszystkim praca badawcza. W ścisłej współpracy z etnografami z Muzeum Wsi Kieleckiej przeprowadzona zostanie kwerenda archiwalna obejmująca fotografie i pamiątki rodzinne z prywatnych kufrów i strychów mieszkańców Łukowej. Na tej podstawie eksperci opracują specyfikację techniczną dla rzemieślników, określającą kroje, sploty tkanin, kolorystykę i wzory haftu właściwe dla tego mikroregionu. Efektem prac będzie rekonstrukcja wzorcowego stroju łukowskiego, który stanie się punktem odniesienia nie tylko dla samego zespołu, ale i dla muzealników oraz innych grup folklorystycznych.
– Dla samorządu Gminy i Miasta Chęciny ochrona dziedzictwa kulturowego to nie tylko hasło, lecz konkretne działanie, dlatego tak bardzo cieszy mnie ten fakt, że udało nam się pozyskać dofinansowanie. Nowe stroje, odtworzone według historycznych wzorców właściwych dla naszego regionu, to coś więcej niż garderoba. To dowód, że pamięć o tym, skąd pochodzimy, jest dla nas realną wartością. Gmina Chęciny ma w Łukowiankach ambasadorki, z których możemy być naprawdę dumni – podkreśla burmistrz Gminy Chęciny, Robert Jaworski.
Dla 15 członkiń zespołu zostaną wykonane: zapaski kieleckie tkane ręcznie według oryginalnego raportu znalezionego w Łukowej, aksamitne gorsety z haftem wzorowanym na archiwalnych zdjęciach, wełniane spódnice z lamówką oraz skórzane trzewiki szyte na miarę.
Projekt ma wymiar wykraczający daleko poza garderobę. Kwerenda archiwalna prowadzona już na etapie przygotowania wniosku zainspirowała mieszkańców do spisania kroniki zespołu i odszukania dawnych scenariuszy obrzędowych – Łukowianki przygotowują z okazji jubileuszu widowisko o tym, jak dawniej obchodzono wesela na wsi. Dla dzieci z Małej Akademii Folkloru zaplanowano warsztaty „Dotknij tradycji" – spotkania z tkaczką i krawcową, podczas których młodzi mieszkańcy poznają tajniki tradycyjnego rzemiosła. Gotowe stroje staną się mobilną wystawą edukacyjną prezentowaną w szkołach i podczas wydarzeń kulturalnych na terenie całej gminy.
Prace nad strojami potrwają od czerwca do września 2026 roku. W październiku odbędą się przymiarki końcowe, a kulminacją projektu będzie publiczne wydarzenie w Łukowej – otwarte warsztaty dla mieszkańców i uroczysta prezentacja nowych strojów, planowana na koniec października 2026 roku.
Katarzyna Kazusek-Stępień
Projekt „Tradycja utkana z pokoleń: nowe stroje na 40-lecie Łukowianek" dofinansowano ze środków Narodowego Centrum Kultury w ramach programu EtnoPolska. Edycja 2026. Partnerem merytorycznym projektu jest Muzeum Wsi Kieleckiej.
